از سال 2021، حدود 8.4 میلیون نفر در سراسر جهان با دیابت نوع 1 زندگی می کنند - بیماری مزمنی که در آن پانکراس قادر به تولید انسولین کافی برای عملکرد صحیح بدن نیست.در حال حاضر هیچ درمانی برای دیابت نوع 1 وجود ندارد. درمان اصلی دیابت نوع 1 تامین انسولین از دست رفته از طریق تزریق، یا پمپ است.علاوه بر این، داروهای دیگری ممکن است برای افراد مبتلا به دیابت نوع 1 تجویز شود و دستورالعمل‌هایی برای اصلاح شیوه زندگی به آنها داده شود.

در اواخر ژوئن 2023، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) یک درمان جدید به نامLantidra  را برای دیابت نوع 1 تأیید کرد. این درمان، اولین منبع درمانی سلولی جزایر پانکراس آلوژنیک است که از سلول‌های پانکراس اهداکنندگان متوفی ساخته شده است.

دو مطالعه برای تایید ایمنی و اثربخشی این روش انجام شد و نشان داد که 21 شرکت کننده که Lantidra دریافت کردند نیازی به تجویز انسولین به مدت یک سال یا بیشتر نداشتند.دوازدهنفر از این شرکت کنندگان تا 5 سال نیازی به مصرف انسولین نداشتند و 9 نفر برای بیش از 5 سال به انسولین نیاز نداشتند.

لنتیدرا برای چه کسانی مناسب است؟

لنتیدرا برای کمک به افراد مبتلا به دیابت نوع 1 که به دلیل دفعات مکرر افت قند خون قادر به دستیابی به سطح قند خون سالم(هدف)، علیرغم مدیریت فشرده و آموزش دیابت نیستند، مناسب است.

پروفسور Jose Oberholzer، رئیس بخش جراحی احشایی و پیوند در دانشگاه زوریخ در سوئیس، توضیح داد: زیر مجموعه ای از بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 علیرغم استفاده از بهترین فناوری تحویل انسولین و مراقبت های تخصصی نمی توانند قند خون خود را کنترل کنند.

پروفسور اوبرهولزر که محقق اصلی در هر دو مطالعه ی بالینی لاتیندرا و بنیانگذارCellTrans Inc.، شرکت تولید کننده این درمان است، ادامه داد: افت مکرر قند خون می تواند زندگی این بیماران را به خطر بیاندازد و منجر به موقعیت های بالقوه ی تهدید کننده ی زندگی شود. برای این دسته از بیماران، پیوند سلول های جزایر می‌تواند تسکین بزرگی را ارائه دهد و نجات‌بخش باشد.

او افزود: تنها در ایالات متحده، حدود 50هزار بیمار در بین 1.5 میلیون بیمار مبتلا به دیابت نوع1می توانند از این درمان بهره مند شوند. هدف تاییدیه یBLA [برنامه مجوز بیولوژیکی] این است که این درمان را برای بیمارانی که مزایای درمان برای آنها بیشتر از خطرات آن است ممکن می کند.

سلول درمانی جزایر چگونه کار می کند؟

لنتیدرا، یک درمان سلولی جزایر پانکراس آلوژنیک (اهداکننده) است. به عبارت دیگر، Lantidra از سلول های گرفته شده – یا جدا شده – از پانکراس اهداکننده ی عضو انسان استفاده می کند.

دکتر اوبرهولزر توضیح داد: در این فرآیند، لوزالمعده ی اهدایی در یک محفظه خاص با استفاده از آنزیم های خاصی هضم می شود تا جزایر را از محیط طبیعی خود جدا کند. در فرآیند بعدی، جزایر تولید کننده انسولین از بقیه ی بافت پانکراس با استفاده از گرادیان چگالی جدا می شوند. پس از جداسازی، خالص سازی و قرار دادن جزایر برای مدت کوتاهی در کشت سلولی، اینفیوژن سلولهای آماده شده به کبد انجام می شود.

در بدن کسانی که این شکل از درمان را دریافت می کنند، واقعا چه اتفاقی می افتد؟

دکتر زیجیان چن، دانشیار بخش غدد درون ریز در سیستم سلامت کوه سینا که در مطالعات مربوط به تایید لانتیدرا شرکت نداشت، توضیح داد: به طور کلی، سلول درمانی جزایر، پیوند سلول های تولید کننده انسولین به بیمارانی است که سلول های جزایر عملکردی ندارند.

دکتر زیجیان چن افزود: این سلول‌ها در واقع عملکرد سلولهایی که با ابتلای بیمار به دیابت نوع 1 از بین رفته اند را جبران می کنند. انسولین تولید شده توسط سلولهای پیوند شده در مقایسه با انسولین درمانی معمولی که بیماران را ملزم می کند چندین بار در طول روز به خود انسولین تزریق کنند، متفاوت است.

دکتر کریستین ای. نصر، استاد بالینی در کالج پزشکی فینیکس در دانشگاه آریزونا و رئیس بخش غدد درون ریز در گروه پزشکی دانشگاه بنر، که او نیز در مطالعات مربوط به تایید لانتیدرا شرکت نداشت، توضیح داد: Lantidra از طریق تزریق در ورید پورتال بدن - ورید بزرگی که خون را از روده و پانکراس جمع‌آوری می‌کند و به کبد هدایت می‌کند- وارد بدن فرد گیرنده می‌شود.

او افزود: برخلاف سلول‌های مغز استخوان اهداکننده که می‌توانند «خانه» خود را در مغز استخوان گیرنده پیدا کنند، سلول‌های جزایر اگر از طریق سیستم ورید محیطی به بدن فرد گیرنده تزریق شوند، نمی‌توانند خانه‌ی خود- یعنی جزایر لانگرهانس در پانکراس- را پیدا کنند.

یکی از راه‌های خلاقانه برای غلبه بر این مشکل، تزریق این سلولها به ورید پورتال است تا آنها در کبد لانه گزینی کنند، جایی که می توانند زنده بمانند، خونرسانی شوند و با تولید غلظت مناسب انسولین به گلوکز محیط پاسخ دهند تا از افزایش گلوکز جلوگیری کنند و در نتیجه منجر به استقلال از تزریق انسولین شوند. دکتر نصر خاطرنشان کرد: دسترسی به ورید باب نیاز به یک جراحی دارد.

دکتر اوبرهولزر گفت: پس از پیوند به گیرنده، این جزایر قند خون را به روشی بسیار شبیه به عملکرد یک پانکراس سالم کنترل می کنند.

وی افزود: برای جلوگیری از رد جزایر پیوند شده توسط سیستم ایمنی میزبان، فرد باید داروهای ضد رد پیوند را مانند دریافت‌کنندگان پیوند عضو مصرف کند.

چگونه بفهمیم که این درمان واقعاً کار می کند؟

به منظور دستیابی به تاییدیه FDA، دکتر اوبرهولزر و تیمش آزمایشات بالینی را با مطالعات همراه از سال 2008 و 2019 انجام دادند. دو مطالعه ی غیرتصادفی و تک بازویی با 30 شرکت‌کننده برای آزمایش ایمنی و اثربخشی Lantidraانجام شد.

شرکت کنندگان در مطالعه مبتلا به دیابت نوع 1 بود، قادر به تشخیص افت قند خون خود نبودند و حداقل یک انفوزیون و حداکثر سه انفوزیون از سلولهای پیوندی دریافت کردند.

پس از تجزیه و تحلیل، محققان دریافتند که 21 نفر از 30 شرکت کننده توانستند از تزریق انسولین به بدن خود برای مدت یک سال یا بیشتر بی نیاز شوند.

از این 21 نفر، 12 نفر به مدت 1 تا 5 سال به انسولین نیاز نداشتند و 9 نفر به مدت بیش از 5 سال به انسولین تزریقی نیاز نداشتند.

عوارض جانبی احتمالی Lantidra چیست؟

محققان گزارش کردند که عوارض جانبی مرتبط با Lantidra با هر شرکت کننده در مطالعه بسته به تعداد تزریق و مدت زمانی که دنبال شدند، متفاوت بود.

شایع ترین عوارض جانبی گزارش شده شامل تهوع، خستگی، کم خونی، اسهال و درد شکم بود.

علاوه بر این، محققان گزارش دادند که اکثریت (90٪) شرکت کنندگان در مطالعه حداقل یک واکنش جانبی جدی مربوط به روش تزریق لانتیدرا به ورید پورتال و استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مورد نیاز برای حفظ عملکرد سلول های جزایر را تجربه کردند.

دکتر اوبرهولزر گفت: Lantidra به خودی خود بسیار ایمن است و تجربه بیش از 30 سال تحقیق از آن حمایت می کند. فقط روش اعمال سلول ها می تواند با خونریزی از سوراخ محل تزریق، پیچیده شود.

وی خاطرنشان کرد: عمده عوارض جانبی مشاهده شده در بیماران مورد مطالعه مربوط به سرکوب سیستم ایمنی مورد نیاز برای جلوگیری از رد پیوند بود. این عوارض جانبی همان عوارضی است که در گیرندگان اعضای بدن مانند بیماران پیوند کلیه، کبد و قلب مشاهده می شود. مصرف این داروها نیاز به نظارت توسط یک پزشک یا جراح با تجربه ی پیوند دارند.

گامی مثبت به سوی درمان های جدید بیشتر

دکتر چن گفت: تایید Lantidra گامی هیجان انگیز به سمت درمان های جایگزین برای افراد مبتلا به دیابت نوع 1 است.

وی خاطرنشان کرد: این به پزشکان گزینه ی دیگری برای مدیریت بیماران مبتلا به دیابت «شکننده» می‌دهد، یک سناریوی موردی بسیار دشوار که در آن بیماران به دلیل درمان متعارف(انسولین) در معرض خطر هیپوگلایسمی شدید قرار دارند.

وی خاطرنشان کرد: علاوه بر این، تأیید Lantidra می‌تواند منجر به توسعه ی درمان های جدیدتر در آینده برای دیابت نوع 1 و همچنین کاربرد احتمالی آن در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 شود.

دکتر متیو جی. فریبای، استادیار بالینی پزشکی، مدیر مرکز دیابت گوندا، و معاون مدیر برنامه های بالینی دیابت در دانشکده پزشکی دیوید گفن UCLA، نیز نسبت به این درمان جدید تایید شده ابراز اشتیاق کرد.

او گفت: به‌عنوان پزشکی که دیابت نوع 1 را درمان می‌کند، از تأیید FDA برای درمان‌های جدید خارج از درمان با انسولین سنتی استقبال می‌کنم. Lantidra، پتانسیل کاهش بار تزریقات روزانه ی انسولین و پایش مکرر قند خون را دارد. همچنین می تواند خطرات بالقوه ی مربوط به افت قند خون را از بین ببرد. ممکن است کیفیت زندگی افراد واجد شرایط دریافت این درمان را بهبود بخشد و همچنین عوارض مربوط به افزایش یا کاهش قند خون را کاهش دهد.

با این حال، او همچنین خاطرنشان کرد که این درمان برای همه بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 به دلیل عوارض جانبی آن و نیاز به درمان همزمان با داروی سرکوب گر سیستم ایمنی مناسب نیست.

همچنین تونی ایزابلا، مدیر مرکز آموزش دیابت MOLLY و تیم دیابت در مرکز پزشکی دانشگاه Hackensack، گفت: اولین واکنش من به شنیدن تایید لانتیدرا مثبت بود.

او خاطرنشان کرد: هر چیزی که به خوبی مطالعه شده باشد و این پتانسیل را داشته باشد که مدیریت زندگی افراد مبتلا به دیابت نوع 1 را آسان‌تر کند و به طور بالقوه از عوارض جلوگیری کند، یک پیروزی بزرگ است.

با این حال، مانند دکتر فریبای، ایزابلا هشدار داد که یکی از نکات منفی این است که فرد مجبور است تا آخر عمر داروهای ضد رد پیوند را مصرف کند. عوارض جانبی عمده ای برای این داروها شناخته شده است که ممکن است در درازمدت از مزایای آن بیشتر باشد.

خلاصه ی مقاله:

· در سال 2021، حدود 8.4 میلیون نفر در جهان به دیابت نوع 1 مبتلا بودند.

· در حال حاضر هیچ درمانی برای دیابت نوع 1 وجود ندارد و مبتلایان به این عارضه باید برای تمام عمر خود انسولین تزریق کنند.

· سازمان غذا و دارو (FDA) اخیراً درمان جدیدی را برای دیابت نوع 1 به نام Lantidra تأیید کرده است.

· مطالعات نشان می دهد که پس از دریافت Lantidra، برخی از شرکت کنندگان در مطالعه به مدت بیش از 5 سال نیازی به تزریق انسولین نداشتند.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/fda-approves-first-cellular-therapy-for-type-1-diabetes-what-does-it-do#A-positive-step-toward-more-new-therapies